Khichri

Chakula laini cha sufuria moja cha wali na dengu nyekundu zilizopasuliwa, chenye manjano, bizari, tangawizi na majani ya kari.

Khichri

Viungo

  • 200 g mchele mrefu usiopikwa
  • 120 g dengu nyekundu kavu zilizopasuliwa na kuondolewa maganda
  • 150 g karoti iliyomenywa na kukatwa vipande vidogo
  • 100 g kitunguu kilichokatwa nyembamba
  • Punje 2 za kitunguu saumu zilizokatwa na 10 g tangawizi mbichi iliyokunwa
  • 20 ml mafuta yasiyo na ladha kali
  • Robo kijiko kidogo cha mbegu za haradali
  • Majani 4 ya kari na tawi 1 dogo la thyme
  • Nusu kijiko kidogo cha manjano na nusu kijiko kidogo cha bizari ya unga
  • Lita 1.1 za maji ya kunywa mwanzoni, pamoja na maji moto kidogo ikihitajika
  • 3 g chumvi mwanzoni, irekebishwe baada ya kupika
  • 10 g kotmiri mbichi ya hiari; pilipili ya hiari itolewe kando

Maandalizi

Chagua dengu nyekundu na uzioshe kwenye kichujio chembamba. Osha mchele kando hadi maji yapungue ukungu kisha uchuje. Usibadilishe kwa njegere zilizopasuliwa au dengu kahawia bila kubadili njia.

Kata karoti vipande vya 5–8 mm. Andaa kitunguu, saumu, tangawizi, viungo, majani ya kari na thyme. Pima lita 1.1 maji na uweke kiasi kidogo cha ziada cha maji moto kwa mwisho.

Pasha 20 ml mafuta katika sufuria yenye chini nzito. Ongeza haradali; zinapoanza kupasuka, punguza moto kidogo na uweke kitunguu. Pika dakika 5–7 ukikoroga bila kukifanya cheusi.

Ongeza saumu, tangawizi, majani ya kari na thyme sekunde 30, kisha manjano na bizari karibu sekunde 20. Weka tone la maji yaliyopimwa ikiwa viungo vinaanza kushika chini.

Ongeza karoti, mchele na dengu zilizochujwa. Koroga kwa upole kuvifunika, kisha mimina maji yaliyobaki yaliyopimwa na 3 g chumvi. Fikisha mchemko mdogo ukipitisha kijiko cha mbao chini.

Funika kiasi na chemsha kwa upole dakika 25–35. Koroga taratibu kila dakika 5–7, ukifikia chini dengu zinapoanza kunenepa. Ikikauka kabla ya wali kulainika, ongeza maji moto kwa vipimo vya 50 ml.

Onja wali na kipande cha karoti. Wali usiwe na moyo mgumu, dengu ziwe laini na karoti iive. Endelea dakika chache ikihitajika badala ya kutegemea saa pekee.

Rekebisha umbile: fungua kwa muda mfupi ikiwa chepesi sana, au ongeza maji moto ikiwa kizito. Koroga bila kupiga hadi kishikamane na kushuka polepole kutoka kwenye kijiko.

Ondoa thyme, onja kabla ya kuongeza chumvi na uzime moto. Pumzisha dakika 5 ikiwa imefunikwa, kisha koroga kwa upole. Weka kotmiri ya hiari wakati wa kutumikia na utoe pilipili kando.

Tumikia moto kwenye mabakuli manne au sahani zenye kina. Gawa mabaki mara moja kwenye vyombo vifupi, poza haraka na weka frijini. Tumia ndani ya saa 24 na pasha vizuri mara moja tu kwa maji kidogo.

Utangulizi

Khichri hupika mchele na mikunde pamoja ili kupata chakula laini kinacholiwa kwa kijiko. Dengu nyekundu huyeyuka kiasi na kufunika wali, huku karoti ikibaki vipande vidogo laini. Hii ni tofauti na wali unaotolewa na bakuli jingine la maharagwe ya Lima. Matokeo yawe na unyevu na mshikamano, si supu nyepesi wala donge kavu. Tumia dengu nyekundu zilizopasuliwa na kuondolewa maganda. Njegere za njano zilizopasuliwa na dengu za kahawia zina muda tofauti wa kuiva na haziwezi kubadilishwa moja kwa moja bila kubadili njia au kupikwa awali. Mchele mrefu wa kawaida unafaa; basmati ni wa hiari, na chembe zilizotengana kabisa kama pilau si lengo. Pima mchele na dengu kabla ya kuziosha kando, ukiondoa uchafu. Maji lita 1.1 ni mwanzo, lakini upana wa sufuria, kifuniko na moto hubadili uvukizi. Weka maji moto kidogo kwa marekebisho. Mchemko mdogo huzuia kushika chini na kufurika kuliko kuchemsha kwa nguvu. Tumikia baada ya pumziko fupi. Wali na dengu huendelea kufyonza maji nje ya moto; kuwa nzito baadaye hakumaanishi moja kwa moja zinahitaji mafuta zaidi. Maji moto kidogo na kupasha taratibu mara nyingi hurudisha ulaini unaotakiwa.

Muktadha wa utamaduni

Khichri, kichri na kitchri ni majina ya familia ya vyakula vya mchele na mikunde kutoka Asia Kusini vinavyopatikana Mauritius. Muktadha wa hapa: https://bonappetit.mu/discover-delicious-mauritius/recette-dantan/khichri-symbole-de-makar-sankranti/ . Mapishi yaliyopewa sifa kwa Nu La Cuisine yana mchele, dengu na dholl: https://restaurants.mu/fr/recettes-maurice/kichri . Toleo letu jipya la sufuria ya kawaida linatumia dengu nyekundu pekee ili muda wa kuiva ulingane. Si nakala ya chanzo wala madai ya mapishi moja ya jadi kwa kila familia.

Ushauri

Kagua moto mdogo na kiwango cha maji kabla ya kuongeza mafuta kutatua kushika chini.

Pima mchele na dengu zikiwa kavu kabla ya kuosha: uzito wa nafaka zenye maji si kiasi kilichoandikwa.

Usiongeze mchele mbichi mwishoni ili chakula kiwe kizito tu; unahitaji muda mpya kamili wa kuiva.

Chini ikiungua, hamisha sehemu ya juu bila kukwangua tabaka jeusi; pilipili haiwezi kuondoa ladha ya kuungua.

Dengu nyekundu hunenepa hata nje ya moto; rekebisha maji ya mwisho baada ya kupumzika.

Tumia mwiko safi na usirudishe chakula kilichokuwa kwenye sahani zilizotumika ndani ya sufuria.

Mabadiliko

Acha pilipili ili ubaki na harufu ya tangawizi, bizari na majani ya kari katika chakula kisicho kali.

Basmati inaweza kuchukua nafasi ya mchele mrefu wa kawaida; angalia kuiva na uhifadhi umbile linaloshikamana.

Kwa njegere za njano zilizopasuliwa, zipike kwanza kando hadi zilainike na ukokotoe maji upya; usitumie njia hii bila mabadiliko.

Visindikizo

Toa satini ya nyanya au nyanya zilizochomwa, mboga za majani zilizopikwa na satini ya nazi ya hiari kando. Hifadhi tofauti kati ya khichri laini na kitoweo kibichi. Wali tayari umo katika mapishi, kwa hiyo si lazima kuongeza kiasi kikubwa kingine cha wali mweupe. Saladi ya tango huleta ubichi; rekebisha pilipili kwa wageni na uwe na maji ya kunywa mezani.

Maelezo ya lishe

Dengu huchangia protini ya mimea, nyuzinyuzi, folati na chuma; wali hutoa hasa wanga na karoti karotenoidi. Chakula hiki si tiba wala lishe iliyoagizwa. Haradali ni kizio. Ingawa ngano haitumiki, kufaa bila gluteni hutegemea pia pakiti za viungo na mazingira ya kuandaa. Hakuna namba za lishe kutoka mapishi ya zamani ya maharagwe ya Lima zinazotumiwa tena.