Mbattan

Mifuko ya viazi iliyojazwa nyama ya kusaga na parsili, iliyopakwa yai na unga kisha kukaangwa hadi iwe ya dhahabu: toleo la nyumbani la mbattan ya Libya.

Mbattan

Viungo

  • Kilo 1.2 za viazi vikubwa vinavyoshikamana baada ya kuiva, vyenye umbo la kawaida, bila machipukizi au sehemu za kijani
  • Gramu 350 za nyama ya ng’ombe au kondoo iliyosagwa
  • Kitunguu 1 cha wastani, takriban gramu 120, kilichokatwa laini
  • Punje 2 za kitunguu saumu zilizokatwa
  • Gramu 25 za parsili ya majani bapa, iliyooshwa, kukaushwa na kukatwa
  • Kijiko 1 kikubwa cha nyanya nzito ya kopo, takriban gramu 20
  • Kijiko 1 cha chai cha paprika tamu
  • Nusu kijiko cha chai cha jira iliyosagwa
  • Robo kijiko cha chai cha pilipili manga
  • Nusu kijiko cha chai kisichojaa cha chumvi laini kwa nyama; rekebisha baada ya kupika
  • Kijiko 1 kikubwa cha mafuta ya zeituni kwa nyama
  • Mayai 2
  • Gramu 80 za unga wa ngano kwa kupaka
  • Takriban mililita 600 za mafuta ya kukaangia katika kikaango kirefu kinachofaa; rekebisha kiasi kulingana na chombo
  • Vipande vya limau kwa kutumikia, hiari

Maandalizi

Andaa nyama ya kujazia. Pasha kijiko kimoja cha mafuta ya zeituni katika kikaango. Ongeza kitunguu na ukilainishe kwa moto wa wastani dakika tano hadi sita. Ongeza kitunguu saumu, paprika, jira na pilipili manga; koroga sekunde thelathini. Ongeza nyama na uivunjevunje kwa mwiko bapa. Endelea hadi iive kabisa bila kuacha mabonge makubwa mabichi. Hakikisha nyama ya kusaga imeiva ndani badala ya kutegemea rangi ya nje tu.

Ongeza nyanya nzito na upike dakika mbili zaidi huku ukikoroga. Mchanganyiko uwe mkavu kiasi ili ubaki ndani ya kiazi. Ukitoa maji mengi, yaache yavukize bila kifuniko. Ondoa kwenye moto, ongeza parsili na chumvi, changanya na ueneze katika chombo kisicho na kina kikubwa ili upoe mpaka uwe vuguvugu. Onja nyama iliyopikwa na urekebishe viungo. Usijaze viazi kwa mchanganyiko unaowaka moto.

Menya viazi na uondoe sehemu zilizoharibika. Vikate katika vipande vinene vya takriban milimita kumi na tano. Kisha kata ufa mlalo ndani ya kila kipande, ukiacha milimita chache zikiwa zimeungana upande mmoja. Utapata pande mbili zilizounganishwa kama bawaba. Tumia ubao thabiti na uweke vidole mbali na njia ya kisu. Hifadhi ncha ndogo kwa chakula kingine.

Fungua kila mfuko kwa upole na uweke kijiko kidogo cha nyama vuguvugu katikati. Isambaze bila kuvuta sehemu inayounganisha pande mbili. Funga pande hizo na uondoe nyama inayojitokeza nje ya ukingo. Mfuko uliojazwa kupita kiasi hufunguka wakati wa kukaanga; kipande chembamba mno huchanika. Lenga vipande vyenye unene unaofanana badala ya kujaza nyama nyingi iwezekanavyo. Kausha unyevunyevu wa nje kwa kitambaa safi.

Piga mayai katika sahani yenye kina na uweke unga katika nyingine. Pitisha vipande kwenye unga kwa upole, hasa kwenye sehemu iliyojazwa. Tikisa unga uliozidi, kisha chovya kwenye yai lililopigwa. Acha vidondoke kwa sekunde chache. Andaa vipande vya kundi linalofuata tu ili mipako ibaki sawa. Toleo hili linatumia unga na yai; makombo ya mkate si lazima.

Mimina mafuta katika kikaango kirefu na thabiti, ukiacha nafasi kubwa chini ya ukingo. Pasha taratibu hadi takriban 165–170 °C na uangalie kwa kipimajoto cha jikoni. Shusha vipande vichache kwa mwiko wenye matundu bila kuvitupa kwenye mafuta. Usijaze kikaango sana, kwa sababu joto litashuka na vipande vitagusana. Weka eneo la kazi karibu na chombo likiwa wazi.

Kaanga takriban dakika nane hadi kumi na mbili kulingana na unene, ukigeuza kwa upole katikati ya muda huo. Uso uwe wa dhahabu bila kuwa mweusi. Chunguza kipande cha kwanza kwa ncha ya kisu: pande zote mbili za kiazi ziwe laini. Kata kipande hicho pia ili kuangalia ndani. Kikianza kupata rangi mapema sana, punguza joto kidogo na utengeneze vipande vyembamba kiasi kwa kundi linalofuata.

Chuja mafuta kwa kuweka vipande juu ya waya wa kupoozea uliowekwa juu ya sinia. Usivirundike mara moja: mvuke utalainisha uso. Kwa kiasi kikubwa, hifadhi vipande vya kwanza kwa dakika chache katika oveni yenye joto la chini, juu ya waya, huku ukimalizia makundi yaliyobaki. Tumikia mapema na limau ya hiari pamoja na saladi safi. Subiri kidogo kabla ya kung’ata: nyama na katikati hubaki na joto kali.

Utangulizi

Mbattan, ambayo pia huandikwa mbatten au batata mubattana, ni viazi vilivyojazwa nyama vinavyopatikana katika mapishi ya Libya. Mbinu yake maalumu ni kukata mfuko ndani ya kipande kinene cha kiazi huku ukiacha sehemu ndogo ikiunganisha pande mbili. Mchanganyiko wa nyama huwekwa kati ya pande hizo, kisha sehemu iliyo wazi hupakwa kabla ya kukaanga. Kwa hiyo haya si makroketi ya viazi vilivyopondwa wala vibanzi vya viazi vilivyokunwa. Muundo wa kiazi chenyewe unaendelea kuonekana unapokata kipande.

Toleo hili linatumia mchanganyiko wa nyama, vitunguu na parsili uliopikwa kabla ya kujaza. Uchaguzi huu hurahisisha kudhibiti upishi nyumbani na hukuruhusu kuonja viungo kabla ya kuunganisha vipande. Baadhi ya matoleo hutumia nyama mbichi ndani na yanahitaji uangalifu mkubwa kuhusu kuiva kwa katikati. Hapa changamoto kuu ni kupata kiazi laini na uso wa dhahabu. Vipande vinapaswa kufanana kwa ukubwa, na mafuta yawe na moto wa kutosha kukaanga bila kuchoma nje kabla ya viazi kuiva.

Tenga muda wa kukata. Viazi virefu na vipana kiasi ni rahisi zaidi kushughulikia kuliko vile vidogo vyenye maumbo yasiyo sawa. Kisu kifupi chenye makali husaidia kudhibiti mfuko. Unapojaribu mara ya kwanza, tengeneza kipande kimoja, kikaange na uangalie unene kabla ya kukamilisha vyote. Jaribio hili dogo huzuia kutengeneza mifuko mingi ambayo ni minene mno au dhaifu.

Muktadha wa utamaduni

Mboga zilizojazwa hupatikana katika vyakula vingi vya Mediterania. Mbattan hizi zinatambulika kwa mifuko ya viazi na hatua ya mwisho ya kukaanga. Tahajia tofauti za jina hazipaswi kuhesabiwa kama mapishi ya ziada. Kichocheo kinachoitwa mbatten bil-lahm kinaweza kueleza maandalizi haya haya yenye nyama. Toleo hili lenye nyama iliyopikwa kabla ya kujaza ni njia ya nyumbani iliyoelezwa wazi, si madai kwamba familia zote za Libya hufuata kanuni moja.

Ushauri

Chagua viazi vinavyoshikamana baada ya kuiva: aina yenye unga mwingi inaweza kupasuka kwa urahisi zaidi. Kukata vipande sawasawa ni muhimu kama jina la aina ya kiazi.

Nyama baridi sana, yenye maji mengi au mabonge makubwa ni ngumu kuisambaza. Ivunjevunje vizuri, vukiza maji yake na iache iwe vuguvugu kabla ya kujaza.

Sehemu inayounganisha pande mbili ikikatika, usilazimishe kipande kisicho thabiti. Tumia kiazi hicho na nyama katika chakula kidogo cha oveni, tofauti na makundi ya kukaanga.

Fuatilia joto la mafuta kati ya makundi. Yaache yarudie joto kabla ya kuongeza vipande vingine, bila kuongeza moto mpaka mafuta yaanze kutoa moshi.

Mabadiliko

Nyama ya ng’ombe na ya kondoo hutoa ladha tofauti; nyama yenye mafuta mengi pia hutoa majimaji zaidi. Unaweza kupunguza kidogo nyama katika kila kipande na kutumikia saladi nyingi zaidi kando. Kumalizia kwenye oveni kunawezekana kama marekebisho, lakini uso hautakuwa sawa kabisa na wa kukaanga: eleza kuwa hiyo ni njia nyingine na uchunguze ulaini wa kiazi. Usibadilishe tu vipande kwa viazi vilivyopondwa huku ukitumia maelezo yale yale ya mbinu.

Visindikizo

Tumikia mbattan na saladi ya Libya ya nyanya na tango au mboga zilizochomwa na kukatwa. Viazi tayari hutoa sehemu ya wanga katika mlo; kuongeza mkate na mchele kila wakati si lazima. Mchuzi wa pilipili unaweza kuwekwa kando ili kila mtu achague. Limau ni ya hiari: anza na matone machache juu ya kipande kimoja badala ya kumimina kwenye sinia lote na kulainisha mipako.

Maelezo ya lishe

Viazi hutoa wanga, nyama hutoa protini na madini ya chuma, na mafuta ya kukaangia huongeza mafuta katika mlo. Kiasi halisi hutegemea sana mafuta yanayonyonywa. Kichocheo hiki hakitoi takwimu za lishe ambazo hazijahesabiwa.