Viazi vitamu vya kuchemsha
Viazi vitamu vilivyochemshwa kwenye maji na kutolewa vikiwa vya moto au vya uvuguvugu.
Viungo
- Kilo 1 ya viazi vitamu vya ukubwa wa wastani
- Maji ya kutosha kufunika viazi
- Robo kijiko kidogo cha chumvi, ukipenda
Maandalizi
Sugua viazi vitamu vizuri ili kuvisafisha na uondoe sehemu zilizoharibika.
Acha viazi vidogo vizima na ukate vikubwa katikati ili viive kwa wakati unaokaribiana.
Viweke kwenye sufuria, vifunike kwa maji na ongeza chumvi ukipenda.
Chemsha maji, kisha punguza moto ili maji yaendelee kuchemka taratibu.
Pika kwa dakika 20 hadi 35 kulingana na ukubwa, hadi kisu kiingie bila shida.
Mwaga maji, acha viazi vipoe kidogo, kisha vimenye kabla ya kuviandaa au mezani.
Utangulizi
Viazi vitamu vilivyochemshwa vinaweza kuliwa vikiwa vya moto au vya uvuguvugu. Nchini Kenya vinaweza kuandamana na chai ya asubuhi. Rangi ya ndani ya viazi hutegemea aina yake.
NJIA RAHISI INAYOZINGATIA AINA YA VIAZI Viazi hivi vinahitaji maji na, ukipenda, chumvi kidogo. Ladha yake hutokana hasa na kiazi chenyewe, na matokeo mazuri hupatikana ukisitisha kupika mara tu kinapokuwa laini. Sehemu ya ndani inaweza kuwa ya rangi ya chungwa, nyeupe au rangi nyingine. Aina nyingine huwa na unyevunyevu, na nyingine huwa na umbile la unga. Lengo ni kupata viazi laini vinavyobaki na umbo la kutosha kutolewa vizima au katika nusu, hasa pamoja na chai ya asubuhi.
KUCHAGUA VIAZI VILIVYO VIZURI Kagua viazi kabla ya kuvinunua au kuvipika. Chagua vilivyo vigumu, visivyo na maeneo makubwa yaliyolainika au dalili za kuharibika. Viazi vya ukubwa unaokaribiana huiva kwa wakati unaofanana. Ikiwa una viazi vidogo na vikubwa katika sufuria moja, kata vikubwa au ondoa vidogo vinapoiva. Rangi ya ganda pekee haiwezi kukuambia ladha. Ukijaribu aina mpya, chemsha kiasi kidogo kwanza na uangalie kama kinabaki na umbo lake. Tumia matokeo hayo kuamua muda wa kupika wakati mwingine.
KUOSHA KABLA YA KUPIKA Sugua viazi chini ya maji ili kuondoa udongo na uchafu. Zingatia mipasuko na sehemu zilizojikunja hata kama utamenya ganda kabla ya kula. Kata sehemu zilizoharibika na uhakikishe doa lenye kutia shaka haliingii ndani zaidi. Brashi ya mboga inaweza kurahisisha kazi bila kukwangua ganda kwa nguvu. Chagua sufuria yenye nafasi ya kutosha ili viazi vifunikwe kwa maji bila kusongamana chini.
KUPIKA VIZIMA AU KUKATA Viazi vidogo vinaweza kuchemshwa vizima bila kumenywa. Kata vikubwa katika nusu ili muda wake wa kuiva ukaribiane na wa vile vidogo. Vipande vyembamba hufyonza maji zaidi na vinaweza kuvunjika kwa urahisi. Ukitaka kukata, jaribu kufanya vipande viwe na ukubwa unaokaribiana. Nusu ya kiazi kikubwa na vipande vyembamba havitaiva kwa wakati mmoja. Fikiria pia utakavyovitoa. Kiazi kidogo kizima kinafaa kama fungu la mtu mmoja kwenye kifungua kinywa.
KUANGALIA KIASI CHA MAJI Funika viazi kwa maji, yachemshe kisha punguza moto ili yaendelee kuchemka taratibu. Maji yakichemka kwa nguvu yanaweza kuharibu kingo za vipande vilivyokatwa. Angalia mara kwa mara kama maji bado yanatosha kuvifunika, hasa ikiwa sufuria ni pana au haina kifuniko. Chumvi ni ya hiari. Ukivitoa pamoja na kinywaji kitamu au chenye ladha yake, jaribu viazi bila chumvi kwanza ili utambue ladha yake.
KUPIMA ZAIDI YA KIPANDE KIMOJA Muda wa kupika hutegemea ukubwa, aina na halijoto ya viazi kabla ya kuviweka kwenye sufuria. Choma sehemu nene zaidi kwa ncha ya kisu. Kisu kinapaswa kufika katikati bila kukutana na sehemu ngumu. Pima kipande kikubwa pia. Baadhi ya viazi vikiiva mapema, viondoe kwa uangalifu. Ukisubiri kipande kikubwa zaidi kiive, vipande vidogo vinaweza kujaa maji na kuwa vigumu kuvitoa bila kuvivunja.
KUMWAGA MAJI NA KUACHA MVUKE UTOKE Viazi vikiiva, viondoe kwenye maji na uache mvuke utoke kwa muda mfupi. Vikikaa ndani ya maji baada ya kuiva vinaweza kulowa kupita kiasi. Tumia kichujio kilichotulia au sahani kubwa ili visibanane. Kuvisubiri kwa muda mfupi hufanya iwe rahisi kuvishika. Sehemu ya ndani inaweza kubaki moto sana hata ganda likionekana kupoa. Epuka kuvifungia vikiwa moto kwenye chombo kisichopitisha hewa kwa sababu mvuke ukigeuka maji utalowanisha ganda.
KUMENYA NA KUTOA MEZANI Unaweza kumenya viazi mezani au kabla ya kuviweka kwenye sahani. Ukitaka kuvitoa katika vipande, viache vipoe kidogo, vimenye kisha vikate kwa kisu kikali ili visipondeke. Mapishi haya hayahitaji sukari wala mafuta ya ziada. Chai ya Kenya inafaa pamoja na viazi kwa kifungua kinywa. Ikiwa una vyakula vingine, panga ukubwa wa fungu la viazi kulingana na mlo mzima. Onja kipande bila kitoweo ili utambue tofauti kati ya aina za viazi.
KUTUMIA VIAZI VILIVYOBAKI Acha vilivyobaki vipoe kisha vihifadhi kwenye jokofu ikiwa hutakula hivi karibuni. Unapovipasha moto, mvuke wa kiasi husaidia kuhifadhi umbile kuliko kuviacha tena kwenye maji kwa muda mrefu. Unaweza pia kutumia vipande vilivyoiva katika mapishi mengine. Kumbuka kwamba tayari vimepikwa na ufupishe hatua hiyo katika mapishi mapya. Kiazi kinachofaa kupondwa kina umbile tofauti na kinachobaki kizima. Chagua matumizi kulingana na matokeo uliyopata ulipochemsha.
JE, AINA TOFAUTI ZINAWEZA KUPIKWA PAMOJA? Ndiyo, lakini angalia kila aina. Hata viazi vya ukubwa sawa vinaweza kuwa na kiasi tofauti cha maji ndani yake na kuiva kwa wakati tofauti. Ondoa vinapokuwa laini. Ili kulinganisha ladha, toa aina hizo kando au ziweke katika sehemu tofauti za sahani. Kiazi chenye umbile la unga kina sifa yake, kama kilivyo kiazi cha rangi ya chungwa chenye unyevunyevu. Chai na vitoweo rahisi hufanya tofauti hizo ziwe wazi zaidi.
Muktadha wa utamaduni
Nchini Kenya, viazi vitamu vilivyochemshwa vinaweza kuliwa pamoja na chai ya asubuhi. Rangi ya ndani hutegemea aina ya kiazi.
Ushauri
Ondoa viazi kwenye moto mara tu vinapokuwa laini, hasa ikiwa ni vya aina yenye nyama yenye unyevunyevu.
Visindikizo
Chai ya maziwa ya Kenya.
