Wali wa kukaanga na firigisi

Firigisi za kuku huchemshwa polepole hadi kulainika, kisha hukatwa na kukaangwa na wali uliopikwa, karoti na pilipili hoho; toleo la kisasa tofauti wazi na jollof.

Wali wa kukaanga na firigisi

Viungo

  • Gramu 600 firigisi mbichi za kuku, zilizosafishwa na tayari kupikwa
  • Gramu 800 wali wa punje ndefu uliopikwa, kupozwa mapema na kuwekwa frijini
  • Gramu 150 karoti zilizomenywa
  • Gramu 150 pilipili hoho nyekundu bila mbegu
  • Gramu 120 kitunguu kilichomenywa
  • Gramu 12 tangawizi iliyomenywa
  • Gramu 8 kitunguu saumu kilichomenywa
  • Gramu 35 mafuta ya mimea
  • Gramu 2 kari isiyo kali
  • Gramu 3 chumvi laini kwa kiasi chote, rekebisha ikihitajika
  • Gramu 1 pilipili manga
  • Mililita 700 maji ya kuchemshia, na maji moto zaidi yakihitajika
  • Gramu 20 vitunguu vya majani vilivyosafishwa

Maandalizi

Hakikisha firigisi zimefunguliwa na kusafishwa vizuri. Ondoa mabaki ya utando mgumu na ukaushe kwa karatasi safi; usioshe chini ya bomba linalorusha maji mezani.

Weka sufuriani na mililita 700 maji, nusu ya tangawizi na saumu na gramu 1 ya chumvi. Chemsha kisha punguza mchemko.

Funika kwa sehemu na pika karibu dakika 45 hadi 70 mpaka kipande kiwe laini kukata na kimeiva kabisa. Ongeza maji moto ikiwa chini panakaribia kukauka kabla yake.

Chuja. Vikishashikika, kata vipande vidogo na uweke maji ya kupikia kando.

Kata karoti na pilipili hoho vipande vidogo, kitunguu vipande vyembamba na ukatakata saumu na tangawizi iliyobaki. Tenganisha mabonge ya wali baridi kwa uma.

Pasha gramu 15 mafuta katika kikaango kikubwa. Weka firigisi zipate rangi dakika 3 hadi 4 ukigeuza, kisha zihifadhi kando.

Pika karoti na kitunguu kwa gramu 10 mafuta dakika 4. Ongeza pilipili hoho, saumu na tangawizi iliyobaki na kari; koroga dakika 2 zaidi.

Hifadhi nusu ya mboga zilizopikwa. Tia nusu ya wali na firigisi kikaangoni. Kaanga ukichanganya dakika 3 hadi 4 mpaka vyote viwe moto vizuri. Tia sehemu ya chumvi na pilipili manga iliyobaki.

Hifadhi fungu hili kwa kuhudumia mara moja, kisha pika nusu nyingine ya wali na firigisi na mboga zilizohifadhiwa na gramu 10 za mwisho za mafuta.

Unganisha, tia vitunguu vya majani na ukague ladha. Hudumia mara moja; usipoze tena akiba ya wali uliokwisha kupashwa.

Utangulizi

Firigisi huhitaji kupikwa kwa uvumilivu kabla ya kuingia kikaangoni. Si kama vipande vyembamba vya kifua cha kuku vinavyoweza kukaangwa haraka. Kichocheo hiki kina kuchemsha polepole ili kulainisha viungo vya ndani, kisha hatua fupi na wali na mboga. Wali tayari umeiva: hakuna mchele mbichi unaoingia kikaango cha mwisho.

Gramu 600 za firigisi ni uzito mbichi, safi na tayari kupikwa; gramu 800 za wali ni uzito uliopikwa na kupozwa. Maji ya kuchemshia si ya kufyonzwa na wali. Chuja firigisi kabla ya kuzitia rangi na uhifadhi maji yake kando ukitaka kuyatumia kwenye chakula kingine.

Chakula huunganisha familia mbili zilizo kwenye upishi wa kisasa wa Ghana: wali wa kukaanga na firigisi zenye viungo. Mchanganyiko huu wa nyumbani haupewi jina la jadi lililobuniwa. Karoti, pilipili hoho na vipande vya firigisi vitambulike; kari huleta harufu bila kuchukua nafasi ya kulainisha mapema.

Muktadha wa utamaduni

Wapishi wa Ghana huandaa firigisi zilizokaangwa kwa kuchanganywa na viungo, na wali wa kukaanga pia upo kwenye vyakula vya kisasa vya nchini. Kuzichanganya hapa ni toleo la nyumbani la desturi hizo, bila kudai jina la zamani la eneo.

Jollof ya orodha hupika mchele ndani ya nyanya; chakula hiki hukaanga wali uliokwisha kupikwa na viungo vya ndani vilivyolainishwa. Viungo, mpangilio na hali ya mwisho hutofautiana. Chanzo huonyesha familia ya upishi wa firigisi, si kuthibitisha vipimo au muda huu.

Ushauri

Kagua ulaini kwenye firigisi, si saa pekee. Vipande vya pakiti moja vinaweza kuhitaji muda tofauti kwa ukubwa na maandalizi. Toa kidogo kwa kijiko safi, kipoze kiasi na ukikate: kiliwe bila ugumu wa kama mpira. Uso ukionekana umeiva lakini kukata bado kugumu sana, endelea kuchemsha polepole. Kukaanga muda mrefu hakuwezi kuchukua nafasi ya hatua hii na hasa hukausha kingo. Dumisha mchemko mdogo, si mkali.

Punje baridi hutengana rahisi ikiwa wali ulitandazwa baada ya kuiva na kuwekwa baridi mapema. Faida hii haiondoi tahadhari: poza haraka iwezekanavyo, ikiwezekana ndani ya saa moja, hifadhi frijini na tumia ndani ya saa ishirini na nne. Pasha mara moja tu mpaka uwe moto wote. Kukaanga hakurekebishi wali uliotunzwa kwa namna ya kutia shaka. Pima gramu 800 zinazohitajika tu badala ya kutoa akiba kubwa ambayo itahitaji kupozwa tena.

Kukausha vipande vilivyochujwa husaidia rangi na kupunguza matone kuruka. Viweke katika tabaka moja kwenye mafuta moto na usubiri uso ujiachie kabla ya kugeuza. Kikaango kilichojaa hupasha hasa kwa unyevu. Hatua hii haipaswi kuipika firigisi mbichi: ziwe zimeiva kabisa kabla ya kukatwa. Usitumie ubao uliogusa viungo vya ndani vibichi kwa mboga tayari kuliwa bila kuusafisha vizuri.

Gawa mboga kabla ya fungu la kwanza ili muundo ulingane. Pima mafuta kwa kiasi chote badala ya kuongeza kila mara vikishika. Inua na tandaza wali kupata joto sawasawa. Kikaango kikionekana kimejaa, fanya mafungu matatu badala ya kutumia moto mkubwa mno. Funika sehemu za kwanza kwa muda wa kumalizia huduma ya mara moja tu.

Mabadiliko

Badilisha sehemu ya pilipili hoho na kabichi iliyokatwa laini na uitie mapema ilainike. Kwa toleo lisilo na kari, iache bila kuongeza chumvi ili saumu na tangawizi viendelee kuleta ladha. Kubadilisha firigisi na kuku hutoa chakula na ratiba tofauti: usitumie moja kwa moja dakika sitini za kuchemsha kwa vipande vyembamba vya kifua.

Visindikizo

Wali huu tayari una kiungo cha mnyama. Tango, nyanya mbichi au saladi ya kabichi huongeza ubichi na ukakasi, nje ya vipimo vilivyotajwa. Toa shito kando na ukague vichochezi vyake vya mzio. Andaa chombo cha moto na sahani kabla ya fungu la mwisho ili kupunguza kusubiri.

Maelezo ya lishe

Wali hutoa hasa wanga na firigisi huongeza protini ya mnyama. Muundo hutofautiana kwa uzito unaobaki baada ya kuchemsha na virutubisho vinavyopotea kwenye maji. Gramu 35 za mafuta ni kwa kiasi chote, si kila mtu. Mboga huongeza nyuzinyuzi na virutubisho vidogo. Hesabu nzuri itenganishe uzito mbichi wa firigisi na uzito wa wali uliopikwa na itaje vyakula vya kuandamana vilivyojumuishwa.

Makadirio kwa sehemu kutokana na uzito unaolika uliotajwa; hali hii hudhani viungo vyote vilivyopimwa, pamoja na vya hiari na chumvi ya juu, vimeliwa. Kukaanga huhesabu gramu za mafuta yaliyofyonzwa zilizotajwa pekee, si mafuta yote ya sufuria. Hakuna vipengele vya uhifadhi wala uchambuzi wa chakula kilichopikwa. Wanga wa FAO umeunganishwa kwa kuongeza nyuzinyuzi kwa wanga unaopatikana.