Mbaazi na kitunguu na nyanya
Mbaazi zinazopikwa kando kisha kufunikwa na nyanya, kitunguu na mafuta ya mawese.
Viungo
- 300 g — mbaazi kavu zilizochambuliwa
- 200 g — kitunguu kilichomenywa
- 350 g — nyanya mbivu zilizosafishwa
- 10 g — tangawizi iliyomenywa
- 5 g — pilipili mbichi au pungufu kulingana na ukali
- 30 g — mafuta mekundu ya mawese ya chakula
- 1800 ml — maji safi yaliyopimwa kwa kupika
- 4 g — chumvi laini, kiwango cha juu kwa fungu, rekebisha
Maandalizi
Chambua na suuza mbaazi. Lowesha frijini saa 8 kwa maji mengi tofauti na yaliyopimwa kwa kupikia; mwaga maji ya kulowesha.
Pika kwenye 1,500 ml maji safi kwa mchemko mdogo dakika 60–100 hadi zilainike ndani. Ongeza maji zaidi tu kiwango kikishuka sana na uandike marekebisho.
Wakati huo kata kitunguu na saga nyanya, tangawizi na pilipili na 100 ml kutoka 300 ml zilizobaki.
Lainisha kitunguu kwenye mafuta dakika 5. Tia mchanganyiko wa nyanya na punguza maji dakika 15. Chuja mbaazi laini ukihifadhi supu kidogo.
Unganisha mbaazi na mchuzi; ongeza 200 ml zilizobaki au kiasi sawa cha maji ya kupikia kulingana na hali. Chemsha polepole dakika 10, tia chumvi na gawa nne.
Utangulizi
Mbaazi Cajanus cajan si kunde za red red wala njugu za bambara za aboboi. Upikaji na kiasi chake vinastahili kichocheo tofauti. World Vegetable Center inaandika mbaazi za kuchemsha kama chakula cha kuandamana kaskazini mwa Ghana. Nyanya na kitunguu hapa ni marekebisho rahisi ya kutoa, si dai la jadi moja ya fomula hii. Ivisha punje kabla ya kuziweka kwenye mchuzi ili hali idhibitiwe.
Jenga mchuzi mzito kwa hatua mbili: msingi uliopungua maji, kisha kiungo kinachopaswa kutambulika. Kitunguu na nyanya huvumilia kukorogwa zaidi kuliko samaki, majani yaliyopikwa au nyama ya kopo. Tumia mwanzo kusambaza harufu na kupunguza maji. Punguza moto kabla ya nyongeza ya mwisho. Lengo si uji mwekundu ulio sawa wote; mchuzi unaoshikilia kijiko na vipande vinavyoonekana hufanya chakula kieleweke.
Tumia mwiko unaofaa chini na koroga pembezoni. Kuruka kwa matone mengi huashiria moto mwingi au sufuria iliyojaa; punguza badala ya kuiacha bila uangalizi. Maji moto ya akiba huepusha kuongeza bila mpango. Tia vijiko vichache, acha mchemko urudi na uangalie kabla ya kuongeza. Mafuta na maji hayafidiani: tabaka kubwa la mafuta haliwezi kulowanisha msingi mkavu.
Onja kiasi kidogo kilichopozwa kurekebisha uwiano. Moto mwingi wa chakula unaweza kuficha chumvi na kufanya ukali ugumu kupima. Kukiwa na bidhaa iliyohifadhiwa, anza bila chumvi yote na urekebishe ndani ya kiwango. Kuongeza mara mbili, panua eneo la kupikia au tumia sufuria mbili: kiasi maradufu kwenye sufuria nyembamba huchelewesha kupungua maji, si kuongeza muda mara mbili tu.
Muktadha wa utamaduni
Marejeo huonyesha familia ya upishi au kiungo; hayathibitishi vipimo hivi vya nyumbani. https://nutritionconnect.org/sites/default/files/2021-02/eb0268Traditional%20recipes%20from%20the%20Northern%20Region%20of%20Ghana.pdf
Ushauri
Chambua mbaazi kavu kabla ya kulowesha, ukiondoa mawe na zilizoharibika. Suuza, lowesha kwenye ubaridi kwa maji ya kutosha na uyamwage kabla ya kupika kwa maji safi. Kulowesha mara nyingi hupunguza muda lakini hakufanyi pakiti zote ziive sawa; za zamani zinaweza kuchukua muda mrefu. Jaribu kadhaa kwa kuponda kwa kijiko: katikati pawe laini bila kiini kigumu. Usiweke mbaazi ngumu kwenye mchuzi kidogo ukitarajia ziive humo. Hifadhi maji kiasi yasiyo na chumvi kurekebisha mchanganyiko na uchuje yaliyozidi kabla ya kuunganisha.
Pima kitunguu baada ya kumenya na ukate sawasawa ili kilainike pamoja; vipande vikubwa vilivyochanganywa na vidogo sana hupikwa tofauti. Ikiwa sehemu itasagwa, itenge kabla ya kupasha sufuria na utumie sehemu ya maji yaliyopimwa. Kitunguu laini huleta utamu, lakini mabaki meusi huwa machungu na hubadili rangi ya mchuzi wote. Kikishika chini, punguza moto na legeza kwa kijiko cha maji badala ya kuongeza mafuta bila kipimo. Sufuria safi husaidia kuona rangi halisi ya chakula.
Pima nyanya baada ya kuondoa zilizoharibika. Kata au saga pamoja na maji yake kama hatua zinavyoelekeza; usitie glasi ya maji kwa kusaidia blender tu. Nyanya zenye maji mengi hupungua polepole kuliko zenye nyama nyingi, hivyo muda ni mwongozo. Koroga hadi pembezoni na uangalie alama ya mwiko. Kwa mchuzi mzito, punguza maji kabla ya kuweka viungo dhaifu. Supu hubaki nyepesi zaidi lakini ladha mbichi ya nyanya iishe kabla ya kuhudumia. Nyanya za kopo zilizokolezwa, zikitajwa, ni kiungo tofauti kilichopimwa.
Pima mafuta kwanza: kuongeza kijiko kila unaporekebisha hubadili kichocheo sana. Pasha kwa wastani bila moshi. Mafuta mekundu ya mawese yana rangi na ladha maalumu; ya kawaida hutoa toleo jepesi kwa rangi, si nakala sawa kabisa. Sahihisha maji ya kupikia kwa akiba iliyopangwa, na uzito wa mafuta kwa kiasi ulichochagua. Uso unaweza kung’aa bila kidimbwi kikubwa cha mafuta. Onja chumvi mwishoni hasa kwa samaki waliohifadhiwa, dawadawa au vyakula vya kopo vilivyokolezwa.
Andaa wanga kando; kiasi chake hakiko kwenye kichocheo. Toa pilipili zaidi kwa kijiko safi. Usirudishe chakula kilichotolewa sufuriani. Gawa mabaki mapema kwenye vyombo vifupi, weka frijini bila kusubiri muda mrefu na pasha kiasi kinachohitajika tu hadi ndani kuwe moto. Uchachu, pilipili na moshi havihifadhi chakula.
Mabadiliko
Punguza pilipili kwa wasioizoea. Mafuta yasiyo na ladha kali yanaweza kubadili ya mawese yanapotumika, kwa ladha na rangi tofauti. Kubadili majani au protini kunahitaji kurekebisha kupika na kutaja mzio mpya.
Visindikizo
Toa na wali wa kawaida, kiazi kikuu cha kuchemsha au donge la nafaka kulingana na mlo. Andaa kando; hakiko kwenye vipimo au hesabu yoyote ya kichocheo hiki.
Maelezo ya lishe
Sehemu na chakula cha kuandamana hubadili thamani. Hakuna namba zilizohesabiwa hapa: makadirio yahusishe viungo vinavyoliwa, hali yake, jedwali la virutubishi na kiasi cha mwisho. Kagua lebo na mzio; hakuna ahadi ya matibabu.
Makadirio kwa sehemu kutokana na uzito unaolika uliotajwa; hali hii hudhani viungo vyote vilivyopimwa, pamoja na vya hiari na chumvi ya juu, vimeliwa. Kukaanga huhesabu gramu za mafuta yaliyofyonzwa zilizotajwa pekee, si mafuta yote ya sufuria. Hakuna vipengele vya uhifadhi wala uchambuzi wa chakula kilichopikwa. Wanga wa FAO umeunganishwa kwa kuongeza nyuzinyuzi kwa wanga unaopatikana.
