Koose
🫘 Vitumbua vya kunde vya Ghana vyenye kitunguu na tangawizi, vikavu kwa nje na laini vyenye hewa ndani.
Viungo
- 300 g za kunde kavu
- Kitunguu 1 cha wastani, takriban 100 g, kilichokatwa
- 10 g za tangawizi mbichi iliyomenywa
- Nusu ya pilipili ndogo mbichi au chini kwa ladha
- 100–160 ml za maji baridi ya kusagia, pamoja na maji ya kuloweka
- 4 g za chumvi
- 750 ml hadi lita 1 ya mafuta yanayofaa kukaangia, kutegemea sufuria; si yote yanayoliwa
Maandalizi
1️⃣ Chagua na suuza kunde. Funika kwa maji mengi na loweka kwenye jokofu saa 8–12. Chuja na mwaga maji. Kunde ziwe zimevimba na rahisi kuchubuliwa kwa ukucha.
2️⃣ Sugua katika maji safi kuondoa maganda. Ondoa yanayoelea na rudia kwa maji mapya hadi nyingi ziwe zimemenyeka. Chuja vizuri kwani maji yanayobaki huongeza unyevu wa mchanganyiko.
3️⃣ Saga na kitunguu, tangawizi, pilipili na 100 ml za maji. Tumia awamu ndogo ikiwa lazima. Zima mashine kabla ya kukwangua pembeni. Ongeza maji yaliyobaki kwa vijiko inapohitajika tu hadi upate mchanganyiko laini mzito.
4️⃣ Hamishia kwenye bakuli, ongeza 4 g za chumvi na piga kwa nguvu dakika 5. Mchanganyiko ushikilie kilele laini kwenye kijiko. Usirekebishe uliolainika sana kwa kuongeza unga mwingi unaobadilisha mapishi.
5️⃣ Pasha mafuta hadi 170–175°C katika sufuria imara ya kina au kifaa cha kukaangia, ukitumia kipimajoto. Usijaze sufuria mafuta zaidi ya theluthi moja. Vifaa viwe vikavu na usijaribu mafuta kwa maji.
6️⃣ Kaanga kijiko kidogo cha majaribio takriban dakika 4 ukigeuza. Fungua na uhakikishe katikati kumeshikana bila mchanganyiko wenye unyevu au ladha mbichi. Punguza moto au ukubwa ikiwa nje inakuwa kahawia kabla ya ndani kuiva.
7️⃣ Kaanga kwa awamu ndogo dakika 4–5 kulingana na ukubwa na ugeuze katikati ya muda. Acha mafuta yarudie joto kabla ya awamu inayofuata. Kuweka vipande vingi hupunguza joto na kuongeza mafuta yanayofyonzwa.
8️⃣ Toa kwa kijiko chenye matundu na chuja kwenye kichanja juu ya trei. Toa mara moja. Weka awamu za kwanza kwa muda mfupi kwenye oveni yenye moto mdogo, katika safu moja bila kufunika. Zima moto na acha mafuta yapoe kabla ya kuyashughulikia.
Utangulizi
Mchanganyiko huu wa koose hauna yai, unga wa ngano wala hamira. Kunde zilizolowekwa na kusagwa huleta mshikamano, na kupigwa huingiza hewa. Koose iliyopikwa vizuri huwa ya dhahabu kwa nje na laini ndani bila ladha ya kunde mbichi. Toa mara baada ya kukaanga: kufungia ikiwa moto hunasa mvuke na kulainisha ukoko. Mapishi yanatoa vipande vidogo takriban 24, yaani sehemu sita za vipande vinne. Kitunguu, tangawizi na pilipili kwa ladha huongezwa kwenye mchanganyiko mzito. Maji mengi hutoa vipande bapa visivyoshikamana vizuri.
Muktadha wa utamaduni
Koose ni sehemu ya familia ya vitafunio vya kunde vya Afrika Magharibi vinavyojulikana kwa majina mbalimbali. Ghana huhusishwa na kifungua kinywa pamoja na hausa koko, uji wa mtama wenye viungo. Koose, akara na kosai si lazima ziwe mapishi yanayofanana kabisa: maganda, viungo na ukubwa hutofautiana. Toleo hili la kitunguu, tangawizi na pilipili haliwakilishi kila familia. Rejea ya maandalizi: https://www.primenewsghana.com/lifestyle/how-to-prepare-koose.html
Ushauri
Tumia kipande cha kwanza kukagua ukubwa na ukomavu wa katikati.
Piga mchanganyiko muda mfupi kabla ya kukaanga ili usipoteze hewa.
Epuka mboga zenye maji mengi bila kurekebisha uwiano.
Punguza moto ikiwa ukoko unakuwa mweusi haraka.
Pima chumvi na zingatia chumvi iliyo kwenye michuzi.
Mpango
Kuloweka hakupiki kunde; kukaanga lazima kupike katikati kabisa. Tumia kijiko kidogo cha kina kupata vipande sawa. Kipimajoto ni bora kuliko kutegemea rangi ya ukoko pekee. Kiasi cha mafuta ni cha kifaa, si kiasi kinachomiminwa katika unga. Chagua sufuria inayofaa bila kuzidi theluthi ya ujazo. Andaa kichanja, kijiko cha matundu na trei kabla ya kupasha.
Kutumikia
Toa kwenye sahani inayoruhusu mvuke kutoka. Picha imetengenezwa ndani; uji wa nyuma ni pendekezo la kuambatanisha na haujajumuishwa kwenye viungo au lishe.
Kuhifadhi
Ni bora kula mara moja. Hifadhi mabaki kwenye jokofu kwa kiasi kidogo ndani ya saa mbili na utumie ndani ya siku mbili. Pasha katika oveni hadi katikati kuwe moto; ukoko utakuwa tofauti. Usiache mchanganyiko mbichi muda mrefu nje wala kurudisha mabaki yaliyopashwa kwenye sahani ya pamoja.
Mabadiliko
Ondoa pilipili na utoe kitoweo cha pilipili pembeni. Punguza tangawizi kuonyesha ladha ya kunde. Viungo vingine vinaweza kuwa toleo tofauti. Unga wa kunde zilizomenywa unahitaji uwiano wake wa maji. Usibadilishe kunde kwa maharagwe mekundu katika mapishi haya ya kukaanga kwa muda mfupi.
Visindikizo
Toa na uji wa mtama wenye viungo kwa kifungua kinywa au mchuzi kidogo wa nyanya na pilipili kama kitafunio. Weka saladi pembeni kuhifadhi ukoko. Maji au kinywaji cha moto chenye sukari kidogo vinafaa. Vipande sita badala ya vinne vinatoa sehemu nne kubwa na kubadilisha makadirio ya lishe.
Maelezo ya lishe
Kunde hutoa protini ya mimea na nyuzinyuzi. Mafuta yanayofyonzwa hutegemea ukubwa, joto na kuchujwa. Takwimu ni makadirio ya vipande vinne bila uji au mchuzi. Kutokuwa na ngano hakuhakikishi kutokuwepo kwa uchanganyikaji wa vizio; kagua bidhaa na vifaa ikiwa kuepuka kabisa kunahitajika.
