Kunde na mboga
Kunde zilainike ndani huku zikihifadhi umbo; ni tofauti na njugu mawe.
Viungo
- 300 g kunde kavu
- kitunguu 1
- nyanya 2
- karoti 1
- kijiko kikubwa 1 cha mafuta
- 4 g chumvi
- 1200 ml maji
Maandalizi
Chambua na uoshe mbegu, ziloweke saa 8 ndani ya jokofu kisha mwaga maji hayo.
Weka mbegu sufuriani na 1200 ml maji safi. Chemsha kisha punguza moto na upike mpaka zilainike.
Kata kitunguu na nyanya vipande vidogo pamoja na karoti; lainisha kitunguu kwa mafuta kisha ongeza nyanya na karoti.
Ongeza mboga kwa kunde zinazokaribia kuiva na ukoroge kwa upole.
Endelea kupika taratibu ukikoroga. Panga takriban dakika 70 za kupika kwa jumla na ongeza maji moto ikihitajika.
Hakikisha ndani ya mbegu ni laini, tia chumvi kisha punguza mchuzi taratibu hadi ushike kijiko. Toa ikiwa moto.
Utangulizi
Loweka kunde kavu, mwaga maji na upike kwa maji mapya. Ongeza mboga zilizotayarishwa karibu na ulaini, kisha rekebisha chumvi na mchuzi.
Kunde zilainike ndani huku zikihifadhi umbo; ni tofauti na njugu mawe.
Muktadha wa utamaduni
🌍 Maandalizi haya ni sehemu ya vyakula vinavyoliwa Eswatini vilivyoandikwa na Wizara ya Kilimo na IITA. Kitabu ni rejea ya aina ya chakula, si uthibitisho kwamba kila familia hutumia uwiano, viungo au hatua hizi. Fomula hii ni uandishi mpya wa nyumbani, si nakala ya pishi moja pekee la urithi.
Baadhi ya viungo na mbinu pia hupatikana katika nchi jirani za kusini mwa Afrika. Kuvihusisha na meza ya Eswatini hakumaanishi vina asili ya taifa hili pekee. Jina linaeleza chakula bila kubuni jina la kienyeji au historia ya sherehe. Rejea, maandalizi namba 45: https://cgspace.cgiar.org/server/api/core/bitstreams/92f010f4-e663-4a00-b6d9-545483f08268/content
Ushauri
Tazama chini na pembezoni; uso wenye maji unaweza kuficha chakula kinachoanza kuungua chini, hivyo koroga au rekebisha moto kulingana na njia.
Ongeza maji ya kurekebisha kidogo kidogo; maji mengi yanahitaji kupunguzwa na yanaweza kupitisha kiungo kikuu muda wa kuiva.
Onja mwishoni kwa kijiko safi; kupungua maji hukoleza chumvi, kwa hiyo hesabu bidhaa zenye chumvi kabla ya kuongeza.
Usifuate kipima-muda pekee; angalia umbile, unene na joto la ndani inapohitajika.
Tenganisha bidhaa mbichi na chakula tayari; nawa mikono na usafishe vifaa baada ya nyama, samaki, kuku au mayai mabichi.
Toa mapambo ya hiari kando mara ya kwanza ili kuonja msingi kabla ya kubadili uchachu, ukali au mafuta.
❄️ Kula mabaki ya jokofuni ndani ya saa 48 na upashe mara moja tu mpaka yawe moto vizuri. Tumia vifaa safi kupakua. Usiache chakula cha kuhifadhi mezani kwa saa nyingi. Kwa chakula kilichopikwa chenye unyevunyevu, gawa mabaki kwenye vyombo vifupi, poza haraka kisha weka katika 4 °C au chini. Harufu, rangi na ukali wa viungo pekee haviwezi kuthibitisha usalama. Usichanganye mabaki yaliyopashwa na chakula kipya.
Tenganisha maji ya kuloweka na ml 1,200 zilizopimwa za kupikia, kisha mwaga ya kuloweka. Kunde zilizovimba zinaweza kubaki ngumu ndani. Poza punje kadhaa na zibane kwa uma kabla ya kumaliza hatua ya kwanza; umri wa kunde unaweza kubadili matokeo.
Andaa mboga kunde zinapopikwa. Ongeza karoti zilizokatwa ndogo kunde zikikaribia kulainika. Lainisha kitunguu kwanza kwenye mafuta yaliyotajwa kwa moto wa wastani badala ya kuweka mboga zote mapema.
Mchanganyiko ukinenepa koroga chini kwa upole. Kunde laini huvunjika kirahisi na kuchanganya kwa nguvu kungefanya uji mzito. Rekebisha maji mwishoni, hakikisha ulaini kabla ya chumvi na toa kunde pamoja na mboga.
Maelezo ya lishe
⚖️ Fomula hutoa hasa wanga na nyuzinyuzi, na protini za mimea kulingana na viungo; karanga au mbegu huongeza mafuta zikikuwepo. Namba ni makadirio kwa sehemu ya fomula ya msingi bila vyakula vya pembeni, si uchambuzi wa maabara wa chakula hiki. Aina ya bidhaa, maji yaliyomo, kiasi kinacholiwa na upotevu wa kupika huleta tofauti. Uwiano wa mlo hutegemea sahani nzima, si kiungo kimoja kinachodaiwa kuwa cha kipekee. Angalia vizio katika bidhaa za kununua, hasa michanganyiko ya viungo na vyakula vilivyosindikwa.
Vitamini vilivyopo kulingana na viungo: Folati (B9). Madini: Chuma, magnesiamu na potasiamu. Haya ni maelezo ya aina za virutubisho; kiasi baada ya kupika hakijahesabiwa.
